İş kazası geçiren işçiler ve hak sahipleri, meydana gelen zararın giderilmesi için çeşitli hukuki yollara başvurabilir. Bu süreçte hem sosyal güvenlik hukuku hem de iş hukuku hükümleri birlikte uygulanır.
1. İŞ KAZASI NEDİR?
İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda sayılan haller kapsamında meydana gelen ve sigortalının bedensel veya ruhsal zarar görmesine neden olan olaydır. Örneğin:
- İşyerinde meydana gelen kazalar
- İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle oluşan olaylar
- Görevli olarak başka yere gönderilme sırasında yaşanan kazalar
2. İŞ KAZASI SONRASI HAKLARINIZ VE BAŞVURULABİLECEK HUKUKİ YOLLAR
2.1. Ceza Davası
İş kazası sonucunda ölüm veya yaralanma meydana gelmişse, olayın niteliğine göre ceza hukuku süreci gündeme gelebilir.
- Olay, ilgili makamlara bildirildiğinde Cumhuriyet savcılığı tarafından soruşturma başlatılır
- Kusur durumuna göre sorumlular hakkında dava açılabilir
Sorumlular arasında:
- İşveren
- Şirket yetkilileri
- İş güvenliği uzmanı
- İşyeri hekimi
yer alabilir.
2.2. Maddi Tazminat Davası
İş kazası nedeniyle uğranılan ekonomik zararlar için maddi tazminat talep edilebilir.
Talep edilebilecek kalemler:
Yaralanma Halinde:
- Tedavi giderleri (SGK’nın karşılamadığı kısım)
- Kazanç kaybı
- Çalışma gücünün azalması/yitirilmesinden doğan kayıplar
- Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlar
- Protez, ortez ve bakım giderleri
Ölüm Halinde:
- Cenaze giderleri
- Ölümden önceki tedavi giderleri
- Destekten yoksun kalma tazminatı (geride kalanlar için)
2.3. Manevi Tazminat Davası
Ne zaman talep edilir?
- Bedensel bütünlüğün zedelenmesi
- Kişilik haklarının ihlali
- Ölüm halinde yakınların acı ve ızdırabı
Önemli bilgiler:
- Kazanma gücünde kayıp şartı aranmaz
- Yaralanma derecesine göre değişir
- Ölüm halinde eş, çocuklar, anne-baba talep edebilir
- Mahkeme takdir yetkisini kullanarak belirler
2.4. İşveren Sorumluluk Sigortasından Talep
Ne zaman başvurulur?
İşverenin sorumluluk sigortası yaptırmış olması halinde
Neleri kapsar?
Bu poliçe, işyerinde meydana gelebilecek iş kazaları sonucunda işverene terettüp edecek hukuki sorumluluk nedeni ile işçiler veya bunların hak sahipleri tarafından işverenden talep edilecek tazminat taleplerini poliçede yazılı meblağlara kadar temin eder.
3. KUSUR ORANI NASIL BELİRLENİR?
İş kazası davalarında kusur tespiti kritik öneme sahiptir. Yargıtay, detaylı inceleme yapılmasını şart koşar:
İşverenin işyerinde alması gerekli önlemlerin neler olduğu, hangi önlemleri aldığı, hangi önlemleri almadığı, alınan önlemlere işçinin uyup uymadığı gibi hususlar ayrıntılı bir biçimde incelenmek suretiyle kusurun aidiyeti ve oranı hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek biçimde belirlenmelidir.
İnceleme kriterleri:
- İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatına uyum
- Risk değerlendirmesi yapılmış mı?
- Gerekli eğitimler verilmiş mi?
- Kişisel koruyucu donanım sağlanmış mı?
- İşçi talimatlara uymuş mu?
Kaçınılmazlık Savunması
İşveren alınması gerekli herhangi bir önlemi almamış ise olayın kaçınılmazlığından söz edilemez.
Kaçınılmazlık şartları:
- Bilimsel ve teknik tüm kurallar uygulanmış olmalı
- Alınabilecek tüm önlemler alınmış olmalı
- Buna rağmen kaza meydana gelmiş olmalı
4. SGK ÖDEMELERİ TAZMİNATTAN DÜŞÜLÜR MÜ?
Mükerrer ödemeyi önlemek için:
- SGK tarafından bağlanan aylıkların peşin sermaye değeri
- Yapılan tedavi ödemeleri
- Diğer SGK yardımları
hesaplanan maddi tazminattan, aynı zarar kalemleri bakımından mahsup edilir. Ancak SGK’nın karşılamadığı zararlar için tam tazminat hakkınız devam eder.
5. İŞ KAZASI SONRASI YAPILMASI GEREKENLER
- Öncelikle tıbbi müdahale sağlanmalıdır
- Olayın ilgili makamlara bildirilmesi önemlidir
- Olaya ilişkin deliller (fotoğraf, tanık, belge) korunmalıdır
- Sürece ilişkin belgeler düzenli şekilde saklanmalıdır
Hak kaybı yaşanmaması açısından sürecin dikkatle takip edilmesi önem taşır.
6. ZAMANAŞIMI SÜRESİ
İş kazasından doğan tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi kural olarak 10 yıldır. Ceza sorumluluğuna ilişkin süreler ise suçun niteliğine göre değişiklik gösterebilir.
7. İŞVERENİN YASAL YÜKÜMLÜLÜKLERİ
İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür.
İşveren şunları yapmak zorundadır:
- Risk değerlendirmesi yapmak
- İSG eğitimleri vermek
- Kişisel koruyucu donanım sağlamak
- İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmek
- Periyodik kontroller yaptırmak
- Acil durum planları hazırlamak
8. ÖNEMLİ HATIRLATMALAR
- İş kazası sonrası derhal tıbbi yardım alın
- Kazayı mutlaka resmi makamlara bildirin
- Tüm belgeleri saklayın
- Zamanaşımı sürelerine dikkat edin
- Avukat desteği alın
- SGK ödemelerini kabul etmek, işverene dava hakkınızı engellemez
- Hem maddi hem manevi tazminat birlikte talep edilebilir
*Bu metin bilgilendirme amaçlıdır. Her somut olay kendi özelliklerine göre değerlendirilmelidir. Dava açmadan önce mutlaka bir avukattan hukuki danışmanlık alınması önerilir. *