Yoksulluk nafakası, boşanma sonrasında ekonomik olarak zor duruma düşecek eşin korunmasını amaçlayan bir nafaka türüdür. Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde düzenlenmiştir. Bu yazıda, yoksulluk nafakasının şartlarını, nasıl talep edileceğini ve hangi durumlarda sona ereceğini ele aldık.
1. YOKSULLUK NAFAKASI NEDİR?
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle ekonomik açıdan zor duruma düşecek olan eşin, diğer eşten geçimini sağlamak amacıyla talep edebileceği mali destektir. Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde düzenlenen bu nafaka türü, evlilik birliğinin sona ermesinden sonra da eşler arasındaki dayanışma yükümlülüğünün belirli koşullar altında devam etmesini sağlar.
2. KİMLER YOKSULLUK NAFAKASI TALEP EDEBİLİR?
Yoksulluk nafakası talebinde cinsiyet ayrımı yoktur. Hem kadın hem erkek, aşağıdaki şartları taşıması halinde nafaka talep edebilir:
Temel Şartlar:
- Boşanma kararı verilmiş olmalı
- Talep eden taraf yoksulluğa düşmeli (yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür, eğitim gibi temel ihtiyaçlarını karşılayamama durumu)
- Kusur durumu: Talep eden eşin kusuru, diğer eşten daha ağır olmamalı (kusursuz veya eşit kusurlu da olabilir)
- Nafaka yükümlüsünün mali gücü yeterli olmalı
Önemli Bilgiler:
- Asgari ücret düzeyinde gelir sahibi olmak nafaka talebine engel değildir
- Nafaka yükümlüsünün kusurlu olup olmaması önemli değildir
- Çocuk için iştirak nafakası alan eş, kendisi için de yoksulluk nafakası talep edebilir
3. YOKSULLUK NAFAKASI NASIL TALEP EDİLİR?
3.1. Boşanma Davası İçinde Talep
- Boşanma davasının her aşamasında talep edilebilir
- Ayrı harç ödenmez
- Sözlü veya yazılı olarak istenebilir
- Dava dilekçesinde belirtilmesi önerilir
3.2. Boşanmadan Sonra Bağımsız Dava ile Talep
- Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır
- Bu süre hak düşürücü niteliktedir
- 1 yıl geçtikten sonra yoksulluk nafakası talep edilemez
4. NAFAKA MİKTARI NASIL BELİRLENİR?
Mahkeme, nafaka miktarını belirlerken şu faktörleri değerlendirir:
- Tarafların ekonomik ve sosyal durumları
- Evlilik süresi
- Nafaka yükümlüsünün geliri ve mal varlığı
- Nafaka alacaklısının ihtiyaçları
- Tarafların yaşam standartları
- Yükümlünün yeni evlilik ve çocuk durumu
5. NAFAKA NE KADAR SÜREYLE ÖDENİR?
Süresiz Nafaka:
Türk Medeni Kanunu’na göre yoksulluk nafakası süresizdir. Ancak aşağıdaki durumlarda sona erer:
Kendiliğinden Sona Erme:
- Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi
- Taraflardan birinin ölümü
Mahkeme Kararıyla Kaldırılma:
- Alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması
- Yoksulluğun ortadan kalkması
- Haysiyetsiz hayat sürmesi
Süreli Nafaka (Toptan Ödeme):
Mahkeme, özellikle kısa süreli evliliklerde, nafakanın:
- Toptan (tek seferde) ödenmesine, veya
- Belirli bir süre için aylık ödenmesine karar verebilir.
6. NAFAKA TÜRLERİ
Tedbir Nafakası: Boşanma davası sürerken ödenir. -Geçici (dava süresince) –
Yoksulluk Nafakası: Boşanma sonrası yoksulluğa düşen eşe ödenir. -Süresiz (şartlar devam ettiği sürece)-
İştirak Nafakası: Çocukların bakım ve eğitim giderleri için ödenir. -Çocuk 18 yaşına kadar (eğitim devam ediyorsa uzayabilir)-
Yardım Nafakası: Üstsoy, altsoy ve kardeşler arasında ödenir. -Yoksulluk devam ettiği sürece-
7.NAFAKA ÖDEMELERİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Nafaka Alacaklısı İçin:
- Nafaka takibini sürekli ve güncel yapın
- Birikmiş nafaka borçları için 10 yıllık zamanaşımı vardır
- Nafaka alacakları öncelikli/imtiyazlı alacaklardandır
Nafaka Yükümlüsü İçin:
- Ödemelerinizi zamanında yapın
- Mali durumunuzda değişiklik olursa nafakanın azaltılması davası açabilirsiniz
- Ödeme yapmamanız halinde icra takibi başlatılabilir
8. NAFAKANIN DEĞİŞTİRİLMESİ
Tarafların mali durumlarında değişiklik olması veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde:
- Nafakanın artırılması davası açılabilir
- Nafakanın azaltılması davası açılabilir
- Nafakanın kaldırılması davası açılabilir
*Bu metin bilgilendirme amaçlıdır. Her somut olay kendi özelliklerine göre değerlendirilmelidir. Dava açmadan önce mutlaka bir avukattan hukuki danışmanlık alınması önerilir. *